Hacı Bektaş-ı Veli Hakka yürümeden önce vasiyetini Sarı İsmail Sultan’a iletmiştir. Hacı Bektâş-ı Veli Vilayetnamesi’nde bu olay şöyle dile getirilmektedir: Hacı Bektaş Velî, bir gün namaz kıldı, duasını okudu, halvete vardı.
Sarı İsmail’i çağırdı. Dedi ki: “Sen benim has halifemsin. Bugün perşembe, ben bugün ahirete göçeceğim. Göçünce kapıyı ört. Çile Dağı tarafını gözle. Oradan bir boz atlı gelecek, yüzünde yeşil örtü olacak. Bu zât, atını kapıda bırakıp içeri girecek, bana Yasin okuyacak. Attan inip selâm verince selâmını al, onu ağırla. Hülle donundan kefenimi getirir, o beni yıkar. Beni yıkarken su dök, ona yardım et. Ceviz ağacından tabut yapar, beni tabuta kor, ondan sonra beni gömün. Onunla söyleşmeyin sakın. Dünyanın hâli budur, gelen gider. Sen de hizmet et, sofra yay. Himmet dilersen cömertlikte bulun. Murtaza’dan halk, erlik keramet istediler. Kanber’e, sofrayı yay buyurdu. Benden kisvet giyen her mürit, konuk istesin, konuğa hizmet etsin. Şeytan gibi kendisini görmesin, kimsenin yatan itini kaldırmasın. Kimseye karşı ululanmasın, haset etmesin.” demiş.

Hünkâr böylece vasiyette bulunduktan sonra, Sarı İsmail ağlamaya koyuldu: “Tanrı bana o günü göstermesin.” dedi. Hünkâr: “Biz ölmeyiz, suret değiştiririz.” diyerek onu teselli etti. “Sonra dışarı çık, bizden ses kesilince içeri gir.” dedi. Hünkâr daha sonra Tanrı’ya niyazda bulundu, Peygamber’e salavat getirdi. Kendisi, kendisine Yasin okudu ve Hakk’a kavuştu. Sarı İsmail, vasiyet gereği dışarı çıktı. Sonra içeri girdiğinde, Hünkâr bu fena âlemini terk etmişlerdi. Hünkâr’ın yüzünü hırkasıyla örttü. Halvetin kapısını çekip tekrar dışarı çıktı. Hünkâr’ın muhipleri dört bir yandan gelerek ağlaştılar.
Derken birde baktılar ki, Çile Dağı tarafından bir tozdur koptu. Bir anda yaklaştı. Hünkâr’ın dediği bu zatın elinde bir mızrak vardı. Yüzüne yeşil örtü ile örtmüştü. Altında da tarife uygun olarak boz bir at vardı. Erenlere ve muhiplere selâm verdi. Selâmını aldılar. Mızrağını yere dikti ve atından inerek doğruca halvete girdi. Kendisiyle beraber içeriye yalnız Sarı İsmail girdi. Karaca Ahmet Sultan kapıda durdu, kimseyi içeriye sokmadı. Sarı İsmail su döktü, yüzü örtülü er yıkadı. Cennetten gelmiş bulunan yanındaki hülle donları, kefen yaptı. Tabuta koyup doğruca musallaya götürdüler. Boz atlı er imamlık etti, erenler de saf olup ona uydular. Namazı kılındı, götürüp mezara koydular.

Boz atlı kişi, erenlerle ve dalaştıktan sonra atına atlayarak yürüdü. Sarı İsmail atın yularından tutarak köyün dışına kadar gittiler, vedalaşacakları zaman acaba bu kim, diye merak etti. Eğer Hızır ise görüştüğüm için tanımam lâzımdır deyip; “Namazını kıldığın, yüzünü gördüğün er hakkı için, kimsin bildir bana” dedi. Boz atlı er, Sarı İsmail’in yalvarmalarına dayanamadı, örtüsünü açtı. Boz Atlı Er, Hacı Bektâş-ı Velî’nin kendisinden başkası değildi. Sarı İsmail atının ayağına düşüp yalvardı: “Lütfet erenler şahı, otuz üç yıldır hizmetindeyim, kusurum var seni bilememişim, suçumu bağışla” dedi. Hünkâr: “Er odur ki, ölmeden ölür, kendi cenazesini kendi yıkar. Sen de var buna gayret et” dedikten sonra Çile Dağı’na yönelip gözden kayboldu.
Sarı İsmail Sultan’ın Denizli Tavas ve Kale, Eskişehir Sivrihisar, Kütahya Tavşanlı, İzmir Tire ve son aldığım bilgiye göre Suriye Rakka şehrinde olmak üzere altı yerde türbesi bulunmaktadır. Ama Batı Anadolu’da Sarı İsmail Sultan “Sarı Baba” veya “Sarı Dede” olarak bilinmekte ve isimlendirilmektedir. Tespitlerime göre Anadolu’da 27 adet Sarı Baba ve Sarı Dede türbesi bulunmaktadır. Bu 27 türbenin en az 13 tanesi Sarı İsmail Sultanla ilgili olması muhtemeldir.
Gazeteci ve Sunucu – Yazar: Fatma Aybüke Afatoğlu
